{"id":1579,"date":"2026-06-15T10:45:00","date_gmt":"2026-06-15T08:45:00","guid":{"rendered":"https:\/\/aptekacentrum.lublin.pl\/blog\/?p=1579"},"modified":"2026-06-15T10:45:00","modified_gmt":"2026-06-15T08:45:00","slug":"cholesterol-ldl-i-hdl-normy-badania-i-jak-obnizyc-poziom","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/aptekacentrum.lublin.pl\/blog\/cholesterol-ldl-i-hdl-normy-badania-i-jak-obnizyc-poziom\/","title":{"rendered":"Cholesterol LDL i HDL \u2013 normy, badania i jak obni\u017cy\u0107 poziom"},"content":{"rendered":"\n

\u201cCholesterol ponad norm\u0119\u201d \u2013 ten wynik co roku s\u0142yszy kilka milion\u00f3w Polak\u00f3w. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 wychodzi z gabinetu z zaleceniem: \u201edieta i ruch\u201d. Ale co dok\u0142adnie je\u015b\u0107, jak czyta\u0107 wyniki lipidogramu i kiedy sama zmiana stylu \u017cycia przestaje wystarcza\u0107?<\/p>\n\n\n\n

Na te pytania odpowiada cholesterol LDL<\/strong> \u2013 ale zrozumienie, czym r\u00f3\u017cni si\u0119 od HDL i dlaczego oba wyniki maj\u0105 znaczenie, to punkt wyj\u015bcia do skutecznego dzia\u0142ania.<\/p>\n\n\n\n

Co to jest cholesterol LDL i HDL?<\/strong><\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Cholesterol to t\u0142uszcz niezb\u0119dny do budowy kom\u00f3rek, produkcji hormon\u00f3w i wch\u0142aniania witamin rozpuszczalnych w t\u0142uszczach. Sam w sobie nie jest szkodliwy. Problem pojawia si\u0119, gdy we krwi jest go za du\u017co i gdy transportuje go niew\u0142a\u015bciwy no\u015bnik.<\/p>\n\n\n\n

Cholesterol LDL<\/strong> (lipoproteiny o ma\u0142ej g\u0119sto\u015bci) transportuje cholesterol z w\u0105troby do tkanek. Gdy jego st\u0119\u017cenie jest za wysokie, nadmiar osadza si\u0119 w \u015bcianach naczy\u0144 krwiono\u015bnych i tworzy blaszki mia\u017cd\u017cycowe zw\u0119\u017caj\u0105ce \u015bwiat\u0142o t\u0119tnic. St\u0105d potoczna nazwa: z\u0142y cholesterol<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Cholesterol HDL<\/strong> (lipoproteiny o du\u017cej g\u0119sto\u015bci) dzia\u0142a odwrotnie \u2013 zbiera cholesterol z tkanek i naczy\u0144, transportuj\u0105c go z powrotem do w\u0105troby, gdzie zostaje rozk\u0142adany i wydalany. Wysoki poziom HDL chroni przed chorobami serca. To dobry cholesterol.<\/p>\n\n\n\n

Sama liczba LDL bez kontekstu poziomu HDL i tr\u00f3jgliceryd\u00f3w m\u00f3wi niewiele. Dlatego lekarze zlecaj\u0105 pe\u0142ny lipidogram, a nie samo badanie jednej frakcji.<\/p>\n\n\n\n

Jakie s\u0105 normy cholesterolu?<\/strong><\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Warto\u015bci docelowe zale\u017c\u0105 od indywidualnego ryzyka sercowo-naczyniowego. Poni\u017csze tabele pokazuj\u0105 normy cholesterolu<\/strong>\u00a0wed\u0142ug polskich wytycznych diagnostyki i leczenia zaburze\u0144 lipidowych PTL\/KLRWP\/PTK\/PTDL\/PTD\/PTNT 2021, opracowanych na podstawie wytycznych ESC\/EAS:<\/p>\n\n\n\n

Parametr<\/strong><\/td>Warto\u015b\u0107 po\u017c\u0105dana (PTL 2021)<\/strong><\/td><\/tr>
Cholesterol ca\u0142kowity (TC)<\/td>< 190 mg\/dl (< 4,9 mmol\/l)<\/td><\/tr>
Cholesterol LDL-C<\/td>zale\u017cne od ryzyka sercowo-naczyniowego \u2013 patrz tabela 2<\/td><\/tr>
Cholesterol HDL (kobiety)<\/td>> 45 mg\/dl (> 1,2 mmol\/l)<\/td><\/tr>
Cholesterol HDL (m\u0119\u017cczy\u017ani)<\/td>> 40 mg\/dl (> 1,0 mmol\/l)<\/td><\/tr>
Tr\u00f3jglicerydy (TG)<\/td>< 150 mg\/dl (< 1,7 mmol\/l)<\/td><\/tr><\/tbody><\/table>
Og\u00f3lne warto\u015bci referencyjne lipidogramu (wytyczne PTL 2021; norma TG wg PTDL 2021)<\/em><\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Poziom ryzyka<\/strong><\/td>Przyk\u0142ad pacjenta<\/strong><\/td>Cel LDL<\/strong><\/td><\/tr>
Ma\u0142e ryzyko<\/td>Zdrowa osoba bez czynnik\u00f3w ryzyka sercowo-naczyniowego<\/td>< 115 mg\/dl<\/td><\/tr>
Umiarkowane ryzyko<\/td>Pol-SCORE <5%, np. nadci\u015bnienie lub palenie bez incydent\u00f3w<\/td>< 100 mg\/dl<\/td><\/tr>
Du\u017ce ryzyko<\/td>Cukrzyca bez uszkodzenia narz\u0105d\u00f3w, CKD eGFR 30-59, Pol-SCORE 5-10%<\/td>< 70 mg\/dl<\/td><\/tr>
Bardzo du\u017ce ryzyko<\/td>Choroba sercowo-naczyniowa, cukrzyca z uszkodzeniem narz\u0105d\u00f3w, CKD eGFR <30<\/td>< 55 mg\/dl<\/td><\/tr>
Ekstremalne ryzyko<\/td>Stan po ostrym zespole wie\u0144cowym + drugi incydent w ci\u0105gu 2 lat lub choroba wielo\u0142o\u017cyskowa<\/td>< 40 mg\/dl<\/td><\/tr><\/tbody><\/table>
Docelowy poziom LDL-C w zale\u017cno\u015bci od kategorii ryzyka sercowo-naczyniowego (wytyczne PTL\/KLRWP\/PTK\/PTDL\/PTD\/PTNT 2021, na podstawie ESC\/EAS)<\/em><\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Ka\u017cde obni\u017cenie LDL o 40 mg\/dl (1 mmol\/l) zmniejsza ryzyko incydentu sercowo-naczyniowego \u015brednio o 20%. Dlatego cel leczenia nie jest sta\u0142y \u2013 im wy\u017csze ryzyko, tym ni\u017cszy powinien by\u0107 LDL.<\/p>\n\n\n\n

Uwaga dotycz\u0105ca tr\u00f3jgliceryd\u00f3w:<\/strong> tabela powy\u017cej pokazuje pr\u00f3g 150 mg\/dl za obowi\u0105zuj\u0105cymi wytycznymi PTL 2021. Polskie Towarzystwo Diagnostyki Laboratoryjnej w aktualizacji wytycznych z 2024 roku obni\u017cy\u0142o warto\u015b\u0107 po\u017c\u0105dan\u0105 do < 100 mg\/dl (< 1,1 mmol\/l). Lekarz mo\u017ce pos\u0142ugiwa\u0107 si\u0119 tym nowszym progiem przy ocenie ryzyka rezydualnego.<\/p>\n\n\n\n

\"badanie<\/a><\/figure>\n\n\n\n

Jak zrobi\u0107 badanie cholesterolu?<\/strong><\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Podstawowym badaniem jest lipidogram (profil lipidowy). Obejmuje cztery parametry: cholesterol ca\u0142kowity (TC), LDL, HDL i tr\u00f3jglicerydy. Badanie wykonuje si\u0119 z krwi \u017cylnej w ka\u017cdym laboratorium diagnostycznym, bez skierowania.<\/p>\n\n\n\n

Jak si\u0119 przygotowa\u0107 do lipidogramu?<\/strong><\/strong><\/h3>\n\n\n\n